Vincent in een Wikiwereld

In het Van Gogh Museum vergapen we ons massaal aan de kunst die voor ons is opgehangen. Stel je nou eens voor dat het museum vanaf nu maar één persoon tegelijk naar binnen zou laten. Die zou dan de schilderijen in een andere volgorde en met andere bijschriften mogen ophangen. Niet de ideeën van de conservatoren, maar de persoonlijke opvattingen van de bezoeker krijgen nu voorrang. Daarna mag de volgende bezoeker alles weer veranderen. En dat duizenden keren achter elkaar. Hoe zou het museum er aan het einde van de dag uitzien? Is er nog een logisch verband te ontdekken in de volgorde van de werken? En komt het publiek de volgende dag weer? Ik denk dat het een bende zou worden. De kans dat een museum zijn bezoekers op deze manier betrekt bij de tentoonstellingen is overigens nihil. Toch is het niet helemaal onvoorstelbaar, omdat deze radicale democratisering al jaren aan de gang is in de virtuele wereld van het internet.

Invloedrijke weblogs en online communities op het internet zetten machtsverhoudingen op scherp. Is het volk daardoor echt invloedrijker dan de traditionele machthebbers? Soms wel. De meest lovende filmrecensie in een krant kan niet op tegen het kritische oordeel van honderden bezoekers op een website. En wanneer bent u voor het laatst in een restaurant gaan eten zonder de mening van andere ‘leken’ serieus te nemen? Vreemd genoeg zijn deze vormen van user generated content nog zelden toegepast op onze cultuur. “Cultuur in deze zin wordt opgevat als ‘hoge cultuur’: datgene aan kunstuitingen dat in de loop der jaren of eeuwen door een zekere elite als bijzonder en waardevol wordt beschouwd.” Zo staat het te lezen op de Nederlandse website van Wikipedia, de online-encyclopedie die door iedereen aangepast kan worden.

Dat deze definitie op Wikipedia erg subjectief is, toont het Van Gogh Museum zelf aan. Want met meer dan een miljoen bezoekers per jaar kun je dit voorbeeld van ‘hoge cultuur’ moeilijk elitair noemen. Valt Wikipedia zo door de mand als model voor culturele instellingen? Niet als je de wiki over Vincent van Gogh leest, want die is zorgvuldig samengesteld door mensen van over de hele wereld. Wel als je bedenkt dat de willekeur vooralsnog regeert en het zo maar kan gebeuren dat een foto van Darth Vader uit Star Wars bij een artikel over de paus wordt geplaatst. In de echte wereld hing de Britse kunstenaar Banksy al eens stiekem zijn eigen werk op in het Museum of Modern Art, maar voordat het eerste wikimuseum ontstaat is er nog heel wat elitaire deskundigheid nodig.

(Deze column werd eerder gepubliceerd in MMNieuws, november 2006)

Michiel van Iersel

Related posts:  Olafur Eliasson in het NAi op Archined  //  Leren van..  //  Rijksmuseum Schiphol  //

This entry was posted on zaterdag, april 7th, 2007 at 1:53 pm and is filed under Museum, Technology. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.